برخی گناباد را برگرفته از«گون» بمعنای‌«خورشيد» و «آباد» دانسته و این نام را وسيله‌ای برای انتساب محل به خورشيد می دانند.هم ریشه باخراسان که برگرفته ازخوراسان است.

در کنار صفا،سادگی و صمیمیت مردم این منطقه چیزی که شاخصه اصلی گناباد است ، قدمت تاریخی وتجلی گاه اسطوره های کهن ایرانی و یکی از محیط های اصلی رویش ادبیات غنی و پر افتخار خراسان است.
چنانچه مرحوم دکتر شریعتی در این باره می نویسد:
«گویش گناباد یکی از گویش های مردم مشرق ایران است، که منشا زبان فارسی بوده وکهنگی و اصالت آن با آثاری که نزدیک به زبان محاوره همانند اسرار التوحید عطار نیشابوری نگاشته شده کاملا مشاهده می شود»